Guzki tarczycy

Co to są guzki (guzy) tarczycy:

Miąższ prawidłowej tarczycy jest jednorodny. Jeżeli wyczuwamy dotykiem w tarczycy nieprawidłowe twory (zmiany) nazywamy to guzkami (guzami). Guzki mogą być pojedyncze, może być ich kilka, może też cała tarczyca mieć budowę wieloguzkową. Najczęściej dowiadujemy się o istnieniu "guzka" nie z badania dotykiem, ale z USG, o czym poniżej.

Guzki i zmiany ogniskowe w badaniu USG - wstępne informacje

Nieprawidłowe struktury w tarczycy, w tym guzki, są oczywiście widoczne w USG, ale uwidocznić można w tym badaniu również zmiany niewyczuwalne dotykiem. Skalę problemu unaocznia statystyka – nieprawidłowości w USG stwierdza się u ponad 50% kobiet, rzadziej u mężczyzn. W większości przypadków są to zaburzenia o niewielkim znaczeniu chorobowym.

Czy należy określać zmiany wykryte w USG terminem „guzki”? Nie jest to do końca poprawne, jakkolwiek ciągle się zdarza. Opis USG powinien zawierać pojęcia definiujące wygląd, na przykład „strefa” czy „zmiana ogniskowa”, chociaż w przypadku większych zmian wyczuwalnych dotykiem badający może użyć słowa „guzek”.

Dlaczego takie postępowanie jest właściwe i dlaczego niesłusznie pacjenci są niezadowoleni brakiem „guzków” w opisie USG – o tym dla wytrwałych ilustrowane wyjaśnienia na końcu rozdziału.

Guzki i zmiany ogniskowe w USG - opisy spotykanych zmian

Wracając do konkretów - w zależności od wyglądu zmian w USG (czy odbijają ultradźwięki bardziej czy mniej niż otaczające tkanki) określa się je jako

  • normoechogeniczne,
  • hipoechogeniczne (hypoechogeniczne),
  • hiperechogeniczne (hyperechogeniczne),
  • niejednorodne - składające się z obszarów o różnej echogeniczności.

W USG można się pokusić o zidentyfikowanie obecności płynu (jako strefy bezechowej), dlatego spotykamy opisy zmian torbielowatych (płynowych, cyst) i lito-torbielowatych (częściowo płynowych).

Więcej informacji o USG znajduje się w rozdziale dotyczącym USG tarczycy

Guzki zimne, gorące i obojętne

Po wykryciu guzka tarczycy przeważnie pada pytanie, czy jest to:

  • guzek "zimny"
  • guzek "gorący"

Takie określanie guzków funkcjonuje obiegowo. Ten podział zależy od innego badania (obecnie rzadziej wykonywanego) - scyntygrafii tarczycy. W zależności od wychwytu jodu w tym badaniu opisuje się guzki jako gorące, ciepłe, zimne i obojętne.

Dla spragnionych szczegółowej wiedzy przygotowałem osobny rozdział: podziały guzków tarczycy.

Guzki w innych badaniach

W przypadku dużych guzków, sięgających do klatki piersiowej, pomocnym jest badanie RTG - pozwala ono ocenić rozległość zmian i przemieszczenie/ucisk tchawicy. W niektórych przypadkach, chcąc uzyskać jeszcze dokładniejsze informacje o badanych zmianach, uciekamy się badań przy pomocy tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego (MRI).

Guzek-tarczycy-rezonans

Zdjęcie guzka tarczycy w badaniu MRI.

Badania te, oprócz oczywistych zalet związanych z wysoką rozdzielczością, mogą być materiałem do dalszej cyfrowej obróbki i rekonstrukcji. Umożliwia to lekarzowi uzyskanie lepszego wglądu w interesujący go obszar.

3D-guzek-tarczycy

Rekonstrukcja 3D, przedstawiająca tę samą zmianę, wykonana przy pomocy programu Osirix

Kiedy guzki mogą stanowić problem?

Zazwyczaj guzki poza tym, że są, w niczym nie przeszkadzają, niczemu nie zagrażają.

  • Duże guzki mogą dawać objawy uciskowe - patrz rozdział objawy
  • Guzki mogą produkować hormony tarczycy poza kontrolą organizmu - takie zmiany nazywamy autonomicznymi. Jeżeli produkują hormony tarczycy w nadmiarze i wywołują nadczynność tarczycy, nazywamy je toksycznymi (jeżeli nie wychwytują jodu więcej niż otaczająca tkanka - obojętnymi).
  • Guzek tarczycy może być nowotworem złośliwym (rakiem tarczycy)
Guzki a nowotwory

Większość guzków to oczywiście zmiany łagodne (niezłośliwe). Według podręczników częstość występowania guzków złośliwych sięga 4%, w mojej praktyce zawodowej wartość ta jest niższa.

Podejrzenie choroby nowotworowej można powziąć na podstawie USG - za podejrzane uchodzą guzki hypoechogeniczne, z nieregularną (tzn widoczną ale falistą lub zygzakowatą) granicą, z mikrozwapnieniami, "sztywne" w badaniu elastograficznym, "grubsze niż szersze". Wzmożony "centralnie" przepływ krwi wewnątrz guzka, wbrew początkowym doniesieniom, wiąże się tyko z nieco większym ryzykiem wystąpienia raka (do 5%).

Badanie USG umożliwia także identyfikację zmian o minimalnym albo żadnym ryzyku nowotworu złośliwego. Za takie uważa się cysty (strefy bezechowe, czasami z echogenicznymi "wtrętami"), drobnoguzkowy przerost tarczycy (liczne zlewające się izoechogeniczne zmiany o nieostrych granicach), zmiany "gąbczaste" (lito-torbielowate z drobnymi pęcherzykami płynu i normoechogeniczną częścią litą), izolowane zwapnienia, zmiany typu "white knight" (drobne hiperechogeniczne strefy w obrębie zmian zapalnych).

Więcej o zmianach w USG patrz rozdział Podejrzane guzki w USG oraz w witrynie przychodni Diagnostyka i Terapia

mikrozwapnienia tarczyca guzek tarczycy o wzmożonym przepływie

Podejrzenie choroby nowotworowej można też powziąć na podstawie przesłanek klinicznych. Do budzących najwięcej obaw należą:

  • szybkie powiększenie rozmiarów,
  • "twarda" konsystencja,
  • obecność "podejrzanych" węzłów chłonnych,
  • przebyte napromienianie.

Potwierdzenie lub wykluczenie procesu złośliwego uzyskuje się dzięki zastosowaniu biopsji tarczycy O wynikach biopsji tarczycy, czyli podziale na zmiany złośliwe i niezłośliwe napisałem w rozdziale o badaniu cytologicznym. Przygotowałem oczywiście zbiorczy rozdział o nowotworach tarczycy.

Postępowanie z guzkami tarczycy:

Aby ustalić z jakim guzkiem mamy do czynienia wykonujemy:

  1. badania hormonów (zawsze),
  2. USG (zawsze),
  3. biopsję (jeżeli są wskazania kliniczne lub wskazania z USG),
  4. scyntygrafię (jeżeli stwierdzamy nadczynność tarczycy i chcemy się dowiedzieć, czy guzek jest jej przyczyną).
Leczenie

Leczenie guzków tarczycy (o ile jest potrzebne) zależy oczywiście od ich charakteru, szczegóły w rozdziale leczenie guzków tarczycy.

Dodatkowe informacje

Tyle informacji niezbędnych dla każdego pacjenta.

Ale jeżeli, Szanowny Czytelniku, jesteś zwolennikiem partnerskiego układu lekarz-pacjent, przygotowałem kilka dodatkowych rozdziałów:


Guzki i nie-guzki w USG - wyjaśnienia i galeria zdjęć

Nierzadko zmiany wykrywane w USG mają niewielkie rozmiary, są nieostro wyodrębnione i liczne. Poświęcanie każdemu z osobna odrębnego miejsca w opisie czy w ogóle traktowanie jako odrębną zmianę jest sprawą uznaniową, co uwidaczniają zdjęcia poniżej

drobna zmiana tarczyca

Niewielka strefa hypoechogeniczna w prawym płacie tarczycy, średnicy niecałe 3 mm. Takie zmiany są bardzo częste i zazwyczaj nie mają znaczenia chorobowego.


strefy hypoechogeniczne zapalenie tarczycy

Zmiany hypoechogeniczne w powiększonym lewym płacie tarczycy. Konia z rzędem temu, kto na podstawie obrazu USG potrafi powiedzieć czy to są guzki, ile ich jest i które należy wyodrębnić i opisywać z osobna osobno, a które potraktować zbiorczo jako niejednorodny miąższ.

Dlatego w opisie USG powinno się używać pojęć definiujących wygląd, na przykład „zmiana”, „strefa” czy „ognisko”, chociaż w przypadku większych zmian wyczuwalnych dotykiem badający może użyć słowa „guzek”.

guzek tarczycy

Guzek tarczycy lito-torbielowaty uwidoczniony w USG w przekroju podłużnym (z góry na dół) prawego płata tarczycy.

Stosowanie w opisie USG rutynowo słowa „guzek” w stosunku do wszystkich wykrywanych zmian stanowi dla pacjentów niepotrzebne źródło niepokoju (pierwsze z prezentowanych zdjęć), a interpretującego lekarza może wprowadzać w błąd (drugie zdjęcie).

Siła przywiązania do pojęcia „guzek” jest jednak tak duża, że nadal funkcjonuje jako wygodny skrót myślowy. Nie zawsze profesjonalizm popłaca – brak „guzków” w opisie USG niekiedy wywołuje frustracje i niechętne komentarze zaskoczonych pacjentów.

zmiana hypoechogeniczna tarczyca

strefa hypoechogeniczna

Na dwóch powyższych zdjęciach zaprezentowano strefę hipoechogeniczną o nieostrych granicach w tarczycy autora. Parafrazując Renatę Kim: zanim umrę, chciałbym się dowiedzieć, czy mam "guzek" czy nie.

Ponieważ zaprezentowałem wiele zdjęć nieprawidłowości zobrazowanych w USG, dla porównania obraz prawidłowy można znaleźć chociażby tutaj.

Dalej->