Dlaczego TSH

Jak monitorować leczenie hormonami tarczycy:

Zaleca się przyjmowanie hormonów tarczycy rano na czczo, aby się lepiej wchłonęły, naturalne jest więc wahanie poziomu hormonów w zależności od czasu, który upłynął od przyjęcia dawki.

Większość efektów hormonów tarczycy jest związane z oddziaływaniem na jądro komórkowe i materiał genetyczny. Jest działaniem opóźnionym - zanim hormony dotrą do jądra, odblokują lub zablokują geny, zanim komórka naprodukuje białek przez nie kodowanych czas mija.. Czyli poziom hormonu w godzinie oznaczania nie równa się efektowi działania w ciągu całej doby.

Na dodatek hormony tarczycy w większości związane są z białkami. Metody oznaczania "wolnych" hormonów, czyli tych czynnych, niezwiązanych nie są doskonałe- ryzyko błędów laboratoryjnych niestety nie jest małe. Zazwyczaj błędy te nie są zawinione przez laboratoria, lecz wynikają z obecności przeciwciał różnego typu albo też zażywania leków. Taka sytuacja może mieć miejsce na przykład w zapalnych chorobach tarczycy. Za typowe też uważa sie zaniżone wyniki u chorych leczonych salicylatami (aspiryna, niektóre leki p/bólowe). Więcej o tym w poście o nieprawidłowych wynikach hormonów u osób bez choroby tarczycy

Tak więc widzimy - że oznaczania hormonów tarczycy nie są dobrą metodą w monitorowaniu leczenia hormonami. Przydałoby się coś, co pokazywałoby efekt działania hormonów tarczycy. Czy jest coś takiego? Tak! Hormon TSH wydzielany przez przysadkę mózgową właśnie w odpowiedzi na hormony tarczycy. Z tego wynika, że najlepszym parametrem monitorowania leczenia byłby poziom TSH.

Kiedy oznaczenie TSH może być zawodne
  • TSH bywa obniżone w odpowiedzi na wiele innych bodźców -  niektóre leki, w szczególności sterydy (np. encorton), niektóre środki psychoaktywne, ciężkie wyniszczające choroby, ostre choroby psychiatryczne i wiele wiele innych.
  • Na dodatek TSH ma drugą wadę - wolno zmienia się jego poziom - jeżeli robimy badanie tuż po zmianie dawkowania - odpowiada nie aktualnemu tylko poprzedniemu.

Stąd wnioski:

  • Jeżeli nie ma czynników zakłócających poziom TSH - to jest najlepszy parametr. Rozbieżności pomiędzy wynikami TSH i FT3-4 interpretujemy na korzyść TSH, pamiętając o niedoskonałości oznaczeń FT3-4.
  • Jeżeli są jakieś czynniki ingerujące w TSH, lub niedawno zmieniliśmy dawkowanie - posługujemy się raczej FT4.

Rola FT3 w leceniu niedoczynności tarczycy

W niedoczynności tarczycy zastosowanie FT3 jest ograniczone, gdyż przemiana T4 w T3 zależy na zasadzie autoregulacji od T4. Wiele osób z niedoczynnością tarczycy ma więc prawidłowe a nawet wysokie FT3 (to ostatnie zwłaszcza w niedoczynności z niedoboru jodu).

U leczonych preparatami T4 sytuacja jest odwrotna. Źródłem T3 jest tkankowa konwersja z T4, gdzie hormony tarczycy są również rozkładane. Zatem w porównaniu z osobami zdrowymi poziom T4 musi być nieco wyższy a T3 nieco niższy.

Dzieje się tak zwłaszcza w przypadku leczenia nadmierną dawką tyroksyny - obserwujemy wartości FT4 w okolicach górnej granicy normy, a FT3 paradoksalnie - w pobliżu dolnej. Takie stany to oczywiście efekt adaptacji organizmu, autoregulacji przemiany T4 w T3 i "walki" z chorobą.

Więcej o powyższych mechanizmach w podrozdziale Adaptacyjne zmiany FT4/FT3.

Jak dobiera się dawkę?

U osób młodszych dążymy do utrzymania TSH bliżej dolnej granicy normy, u osób starczych, z chorobami serca - górnej (FT4 na odwrót). W sumie - jest w tym coś ze sztuki...

Najczęściej zadawane pytania (FAQ):

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania umieszczono w rozdziale o niedoczynności tarczycy.