Badania przeciwciał przeciwtarczycowych - aTPO, TRAb

Badania przeciwciał stosuje się w celu potwierdzenia, lub wykluczenia zapalenia tarczycy.

Przeciwciała aTPO
Anty-TPO, przeciwko tyreoperoksydazie czyli peroksydazie tarczycowej: Znaczne podwyższenie ich poziomu (tzw. miana) jest charakterystyczne dla zapalenia tarczycy typu Hashimoto (zobacz rozdział o zapaleniach tarczycy, Hashimoto i Graves-Basedow) - dochodzi do kilku tysięcy przy normie 35, niekiedy bywa tak wysokie również w chorobie Graves-Basedowa. Ich miano nie ma znaczenia w leczeniu i rokowaniu - dlatego po rozpoznaniu zapalenia tarczycy powtarzanie badania nic nie wnosi (poza oczywiście siniakiem w łokciu).

Z drugiej strony zdarzają się osoby z rozpoznaną chorobą Hashimoto i niskim mianem przeciwciał aTPO. Dlaczego tak się dzieje - przeczytaj rozdział o Hashimoto.

Niewielkie podwyższenie miana - niewielkie tzn od 35 do kilkuset - zdarza się u pacjentów z innymi chorobami tarczycy. Niewielkie podwyższenie miana zdarza się także u osób zdrowych - w starszych grupach wiekowych ten odsetek dochodzi do 10%. Stąd wniosek - przy mianie aTPO do kilkuset znaczenie tego badania jest ograniczone.

Ponieważ rozpoznanie zapalenia tarczycy Hashimoto można ustalić na podstawie badania USG i TSH - często oznaczenie poziomu przeciwciał w ogóle nie jest potrzebne.

Przeciwciała TRAb
Przeciwko receptorowi TSH (inna nazwa TSHR-Ab, anty-TSHR): ich wynik (tzw. miano) jest podwyższony w zapaleniu tarczycy typu Graves-Basedowa (zobacz rozdział o zapaleniu Graves-Baedowa) Zazwyczaj tę chorobę możemy rozpoznać bez badania przeciwciał (na podstawie charakterystycznego obrazu pacjenta - współistnienie nadczynności z powiększeniem tarczycy, obrazem zapalenia w USG i objawami ocznymi). 

Przy nietypowym przebiegu choroby - zwłaszcza przy wytrzeszczu gałek ocznych o niejasnej przyczynie musimy pomóc sobie badaniem przeciwciał TRAb. Inne ważne zastosowanie to odróżnienie choroby Hashimoto w fazie nadczynności (tzw. Hashitoxicosis) czy poporodowego zapalenia tarczycy w fazie nadczynności - od choroby Graves-Basedowa.

Rola badania przeciwciała TRAb ciągle wzrasta, ma ono znaczenie rokownicze, o postępowaniu w ciąży - poniżej.

Interpretacja badań przeciwciał:

Istnienie przeciwciał jest oznaką zaburzeń układu immunologicznego (odpornościowego). Zaburzenia immunologiczne są częste, jest wiele chorób wywołanych przez nieprawidłowe reakcje układu odpornościowego (astma, uczulenia, niektóre choroby reumatyczne, celiakia, zapalenia tarczycy i wiele innych). Zaburzenia te mogą mieć różne nasilenie - często są bezobjawowe. Tak więc wykrycie podwyższonego miana przeciwciał to jeszcze nie choroba - same przeciwciała, bez innych obiektywnych cech choroby zazwyczaj nie są wskazaniem do leczenia. O tzw. "leczeniu przeciwciał" przygotowałem dodatkowy tekst w powyższym linku. Więcej o zależności przeciwciało - choroba - leczenie w rozdziale o chorobie Hashimoto

Przeciwciała aTPO i TRAb a ciąża
Aktualne zalecenia ATA (Amerykańskiego Towarzystwa Tyreologicznego) zalecają oznaczenie przeciwciał aTPO (niezależnie od oznaczenia poziomu TSH) dla pacjentek z niepłodnością lub niepowodzeniami położniczymi. Dlaczego? Więcej o tym w rozdziale Hashimoto a ciąża. W skrócie mówiąc jest to jedno z najprostszych i najbardziej dostępnych badań wykrywających zaburzenia immunologiczne. Podwyższony poziom tychże przeciwciał sugeruje wykonanie badań w kierunku innych zaburzeń układu odpornościowego, mogących być przyczyną komplikacji położniczych i wprowadzenie odpowiedniego leczenia. Zauważmy, że postępowanie to często nie ma związku z leczeniem choroby tarczycy.

U ciężarnych z chorobą Graves-Basedowa, lub podejrzeniem jej istnienia ATA zaleca rozważenie wykonania badania miana TRAb. Wysoike miano tychże przeciwciał może być sygnałem pojawienia się przemijającej choroby tarczycy u noworodka.

Przeciwciała aTG
(anty - TG, przeciwko tyreoglobulinie) - ich miano bywa podwyższone 20% osób z jakąkolwiek chorobą tarczycy (częściej w zaburzeniach z niedoboru jodu i jeszcze częściej w chorobach zapalnych) oraz u 10% "zdrowych". Ponieważ cel badania przeciwciał to najczęściej odróżnienie przyczyn niedoczynności tarczycy - niedobór jodu czy zapalenie - traktowanie go jako pewny dowód zapalnej choroby tarczycy może prowadzić do błędnych wniosków. Korelacja pojawienia się niedoczynności tarczycy z podwyższonym poziomem aTG jest mniejsza niż z aTPO. Poza kilkoma wyjątkami badanie to nie ma większego wpływu na postępowanie i szkoda nań wydawać pieniędzy.

Dalej->